Najczęściej wykorzystuje się ją do cięcia:

• drewna litego,
• sklejki,
• płyt drewnopochodnych,
• profili aluminiowych,
• tworzyw sztucznych,
• listew, profili i elementów wykończeniowych.

Sama dobra ukośnica nie gwarantuje jednak odpowiedniej jakości cięcia. Bardzo duże znaczenie ma prawidłowo dobrana tarcza. Innej potrzebujemy do drewna litego, innej do aluminium, a jeszcze innej wtedy, gdy zależy nam przede wszystkim na bardzo czystej krawędzi.

Od czego zacząć dobór tarczy?

Pierwszą rzeczą nie jest liczba zębów ani ich kształt.

Najpierw należy ustalić parametry wymagane przez konkretną ukośnicę.

Sprawdzamy:

• producenta i model maszyny,
• dopuszczalną średnicę zewnętrzną tarczy,
• średnicę otworu mocującego,
• maksymalne dopuszczalne obroty,
• ewentualne ograniczenia producenta dotyczące grubości tarczy.

Średnica zewnętrzna

Tarcza musi mieć wymiar przewidziany dla konkretnej maszyny.

Nie należy montować większej tarczy tylko dlatego, że fizycznie uda się ją założyć. Osłony, prędkość obwodowa, zakres ruchu oraz konstrukcja ukośnicy są projektowane pod określoną średnicę.

Otwór mocujący

Równie ważna jest średnica otworu wewnętrznego.

Popularne ukośnice mogą wykorzystywać różne systemy mocowania, dlatego przed zakupem warto sprawdzić oznaczenia znajdujące się na dotychczasowej tarczy lub w instrukcji maszyny.

Dopiero kiedy znamy właściwy wymiar, przechodzimy do najważniejszego pytania:

co będziemy ciąć?

Materiał decyduje o rodzaju uzębienia

Nie istnieje jedna idealna tarcza do wszystkich materiałów.

Geometria zęba, jego liczba oraz kąt natarcia powinny być dobrane do wykonywanej pracy.

Płyta wiórowa, aluminium i tworzywa sztuczne

Przy cięciu takich materiałów bardzo często stosuje się gęste uzębienie trapezowo-proste.

Naprzemienna praca zęba trapezowego i prostego pozwala uzyskać równomierne, dokładne cięcie i dobrze sprawdza się przede wszystkim tam, gdzie zależy nam na jakości powierzchni.

W przypadku aluminium i tworzyw należy oczywiście stosować tarcze wyraźnie przeznaczone przez producenta do danego materiału.

Ważną cechą takich tarcz stosowanych w ukośnicach jest również ujemny – negatywny – kąt natarcia zęba.

Dlaczego negatywny kąt natarcia jest tak ważny?

To jedna z najważniejszych różnic między tarczą do ukośnicy a tarczą przeznaczoną np. do typowego cięcia wzdłużnego na pilarce stołowej.

Kąt natarcia określa sposób, w jaki ostrze „wchodzi” w materiał.

Dodatni kąt natarcia

Ząb jest bardziej agresywny i mocniej „wgryza się” w materiał.

Rozwiązanie takie może być bardzo efektywne w określonych rodzajach pilarek i podczas szybkiego rozkroju.

Negatywny kąt natarcia

Ząb jest ustawiony mniej agresywnie względem kierunku ruchu.

W ukośnicy daje to kilka istotnych korzyści:

• spokojniejsze wejście ostrza w materiał,
• większą kontrolę nad cięciem,
• ograniczenie tendencji tarczy do „ciągnięcia” materiału,
• większą precyzję,
• mniejsze ryzyko szarpania krawędzi.

Ma to szczególne znaczenie, ponieważ ukośnica pracuje z góry w kierunku materiału, a w wielu konstrukcjach dodatkowo wykonuje ruch posuwowy.

Dlatego tarcza powinna ciąć w sposób możliwie kontrolowany, a nie agresywnie wciągać materiał.

Drewno lite – jaka tarcza?

Do drewna litego bardzo często stosuje się uzębienie naprzemiennie skośne, określane jako ATB.

Zęby są ostrzone naprzemiennie – jeden w jedną, drugi w przeciwną stronę. Pozwala to skutecznie przecinać włókna drewna i uzyskiwać dobrą jakość krawędzi.

Ale sama geometria zęba nie wystarczy.

Musimy jeszcze określić kierunek cięcia względem włókien.

Cięcie wzdłuż włókien

Przy cięciu drewna wzdłuż słoja zwykle korzystniejsza jest tarcza posiadająca mniejszą liczbę zębów.

Dlaczego?

Podczas takiego cięcia powstaje dużo wióra. Większe przestrzenie między zębami ułatwiają jego odprowadzanie i pozwalają tarczy pracować swobodniej.

Cięcie w poprzek włókien

Jeżeli przecinamy drewno poprzecznie, zazwyczaj zależy nam bardziej na jakości powierzchni.

Wtedy stosujemy większą liczbę zębów.

W uproszczeniu:

mniej zębów → szybsze, bardziej agresywne cięcie

więcej zębów → spokojniejsze i zazwyczaj czystsze cięcie

Nie oznacza to jednak, że zawsze należy wybierać tarczę posiadającą jak najwięcej zębów. Zbyt gęste uzębienie dobrane do niewłaściwej operacji może pogorszyć odprowadzanie wióra i zwiększać temperaturę podczas pracy.

A co ze sklejką?

Przy sklejce zależy nam przede wszystkim na ograniczeniu wyrywania kolejnych warstw materiału.

Dlatego bardzo często stosuje się tarcze o większej liczbie zębów, pozwalające uzyskać czystsze cięcie.

Dobrze dobrana geometria ostrza ma tutaj szczególne znaczenie, ponieważ wyszczerbiona zewnętrzna warstwa sklejki jest później trudna do poprawienia.

Liczba zębów – nie wybieraj jej w oderwaniu od zastosowania

Jeden z częstszych błędów wygląda następująco:

„Wezmę tarczę z największą liczbą zębów, bo będzie najlepiej ciąć.”

Nie zawsze.

Liczba zębów musi odpowiadać materiałowi i operacji.

To oczywiście punkt wyjścia. Ostateczny dobór zależy również od średnicy tarczy, grubości obrabianego elementu oraz oczekiwanej jakości cięcia.

Najważniejsze geometrie zębów

Dla osoby zaczynającej pracę z ukośnicą warto zapamiętać przede wszystkim dwa typy.

ATB – naprzemiennie skośny

Najczęściej kojarzony z obróbką:

• drewna litego,
• sklejki,
• materiałów, w których ważna jest jakość przecięcia włókien.

TCG – trapezowo-prosty

Popularny przy obróbce materiałów takich jak:

• aluminium,
• tworzywa sztuczne,
• płyty drewnopochodne,
• materiały wymagające stabilnego i równomiernego cięcia.

Nie oznacza to, że każdy produkt z danej grupy zawsze wymaga dokładnie takiego uzębienia. Producenci projektują również bardziej specjalistyczne geometrie, dlatego zawsze warto sprawdzić deklarowane zastosowanie konkretnej tarczy.

Tarcza uniwersalna czy kilka wyspecjalizowanych?

Jeżeli ukośnica używana jest sporadycznie do różnych prac, dobrej jakości tarcza uniwersalna może być rozsądnym rozwiązaniem.

Jeżeli jednak maszyna pracuje regularnie, warto posiadać kilka tarcz do różnych zastosowań.

Przykładowo:

• tarcza do drewna,
• dokładniejsza tarcza do cięcia poprzecznego i sklejki,
• osobna tarcza do aluminium i tworzyw.

Zmiana tarczy trwa kilka minut, a efekt cięcia może być zupełnie inny.

Najczęstsze błędy przy wyborze tarczy do ukośnicy

1. Dobór wyłącznie na podstawie średnicy

To, że tarcza pasuje wymiarowo, nie oznacza jeszcze, że nadaje się do konkretnej pracy.

2. Ignorowanie kształtu zębów

ATB i TCG są przeznaczone do innych zastosowań. Geometria ostrza ma bezpośredni wpływ na sposób skrawania materiału.

3. Zbyt agresywny kąt natarcia

W ukośnicy odpowiednio dobrany, często negatywny kąt natarcia poprawia kontrolę nad procesem cięcia.

4. „Im więcej zębów, tym lepiej”

Większa liczba zębów może poprawić jakość powierzchni, ale tylko wtedy, gdy odpowiada wykonywanej operacji.

5. Jedna tarcza do drewna, aluminium i tworzyw

Jeżeli maszyna pracuje regularnie z różnymi materiałami, znacznie lepszym rozwiązaniem jest stosowanie tarcz przeznaczonych do konkretnych zastosowań.

Szybka ściąga przed zakupem

Zanim wybierzesz tarczę, odpowiedz na kilka pytań:

1. Jaki model ukośnicy posiadam?
Sprawdź wymagany wymiar tarczy.

2. Jaka jest średnica zewnętrzna i otwór mocujący?
Tarcza musi być zgodna z maszyną.

3. Jaki materiał będę ciąć?
Drewno, sklejkę, płytę, aluminium czy tworzywo?

4. W jaki sposób będę ciąć?
Wzdłuż włókien czy w poprzek?

5. Czy ważniejsza jest szybkość czy jakość powierzchni?
To wpływa między innymi na liczbę zębów.

6. Jaka jest geometria i kąt natarcia zębów?
W przypadku ukośnicy ma to szczególne znaczenie.

Dobra tarcza potrafi całkowicie zmienić pracę ukośnicy

Często użytkownik jest niezadowolony z jakości pracy maszyny, mimo że sama ukośnica jest w pełni sprawna.

Problemem okazuje się tarcza.

Odpowiednio dobrana geometria zęba, liczba ostrzy i kąt natarcia mogą dać:

• czystszą krawędź,
• mniej wyrwań,
• stabilniejsze prowadzenie,
• mniejsze obciążenie maszyny,
• lepszą powtarzalność cięcia.

Dlatego tarczy nie warto traktować jako zwykłego dodatku do elektronarzędzia. To właśnie ona bezpośrednio wykonuje pracę i w dużej mierze decyduje o efekcie końcowym.

Najprostsza zasada brzmi:

najpierw maszyna → później materiał → następnie sposób cięcia → na końcu konkretna geometria tarczy.

Jeżeli wszystkie te elementy zostaną właściwie dobrane, ukośnica pokaże pełnię swoich możliwości.

© Bajdrew. Wszystkie prawa zastrzeżone.